خسارات جنگ ۱۲ روزه به اقتصاد دیجیتال: گزارش وزیر ارتباطات

کاهش ۳۰ درصدی اشتغال دیجیتال در جنگ ۱۲ روزه: خسارت ۱۵ همتی اقتصاد دیجیتال

ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی در تاریخ ۳۱ تیر ۱۴۰۴، گزارشی از تأثیرات جنگ ۱۲ روزه بر زیرساخت‌های ارتباطی و اقتصاد دیجیتال ایران ارائه داد.

خسارات سنگین به اقتصاد دیجیتال

هاشمی اعلام کرد که اقتصاد دیجیتال ایران، که حدود ۱۰ میلیون نفر به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم از آن ارتزاق می‌کنند، در جریان جنگ ۱۲ روزه متحمل خسارات سنگینی شده است. به گفته او، این دوره شاهد کاهش ۳۰ درصدی اشتغال در این حوزه بود، به‌طوری که کسب‌وکارهای دیجیتال با اختلالات جدی مواجه شدند. وی افزود: «هر دو روز از این جنگ، معادل یک همت (هزار میلیارد تومان) خسارت به اقتصاد دیجیتال وارد کرد، که در مجموع به ۱۵ هزار میلیارد تومان در ماه می‌رسد. این رقم با بودجه سالانه برخی وزارتخانه‌ها برابری می‌کند.»

انجمن صنفی کسب‌وکارهای اینترنتی نیز تأیید کرد که محدودیت‌های اینترنتی و قطع ارتباط با اینترنت جهانی در این دوره، ضربات جبران‌ناپذیری به اکوسیستم دیجیتال وارد کرده است. این اختلالات نه‌تنها به کسب‌وکارهای آنلاین آسیب رساند، بلکه اعتماد عمومی به خدمات دیجیتال را نیز تحت تأثیر قرار داد.

محدودیت‌های اینترنتی و جبران خسارت

وزیر ارتباطات توضیح داد که محدودیت‌های اعمال‌شده بر اینترنت، به دلیل تصمیمات نهادهای امنیتی و اطلاعاتی و برای حفظ امنیت ملی در شرایط جنگی اعمال شد. او تأکید کرد که این محدودیت‌ها اجتناب‌ناپذیر بودند، اما وزارت ارتباطات برای کاهش تبعات آن، اقدام به تأمین ۲ همت منابع مالی برای حمایت از کسب‌وکارهای آسیب‌دیده کرد. این منابع با همکاری وزارت اقتصاد و معاونت علمی و فناوری در حال تخصیص است.

میثم عابدی، معاون فناوری و نوآوری وزیر ارتباطات، نیز اعلام کرد که فرآیند حمایت هدفمند از کسب‌وکارهای دیجیتال آغاز شده و تسهیلات ویژه‌ای برای جبران خسارات در نظر گرفته شده است. این اقدامات پس از بازدیدهای میدانی هاشمی از پلتفرم‌های دیجیتال و گفت‌وگو با مدیران آن‌ها برنامه‌ریزی شده است.

مقابله با حملات سایبری

هاشمی به بیش از ۲۰ هزار حمله سایبری در طول جنگ ۱۲ روزه اشاره کرد که هم‌زمان با حملات میدانی دشمن انجام شد. هدف این حملات، اختلال در خدمات آنلاین و توقف سرویس‌های عمومی مانند توزیع سوخت، خدمات بانکی و بهداشت و درمان بود. او اظهار داشت: «در بسیاری از موارد، موفق شدیم این حملات را مدیریت کنیم و خدمات را پایدار نگه داریم، اما در برخی موارد نیز آسیب‌هایی متحمل شدیم.» این تجربیات به‌عنوان درس‌آموخته‌هایی برای تقویت امنیت سایبری کشور در دستور کار قرار گرفته است.

در پاسخ به انتقادات برخی نمایندگان درباره ضعف‌های امنیتی، هاشمی تأکید کرد: «با توجه به شدت و پیچیدگی حملات و هویت دشمن، بخشی از صدمات اجتناب‌ناپذیر بود، اما فضای سایبری کشور رها نشده بود. ما با همکاری دستگاه‌های متولی، حملات را تا حد امکان مدیریت کردیم.»

چالش فیلترشکن‌ها و نهضت تولید محتوا

وزیر ارتباطات به معضل فیلترشکن‌ها نیز پرداخت و گفت: «استفاده گسترده از فیلترشکن‌های رایگان در سال‌های گذشته، شبکه کشور را آلوده کرده و حداقل ۳۰ درصد از درخواست‌های کاربران به دلیل این آلودگی‌ها پاسخ داده نمی‌شود.» او با انتقاد از نگاه صرفاً فنی به موضوع فیلترینگ، بر لزوم نهضت تولید محتوا تأکید کرد و افزود: «سند تسهیم درآمد محتوا در این دولت مصوب شده تا تولید محتوای بومی تقویت شود.» هاشمی معتقد است که به جای مقابله کور با فناوری، باید از ظرفیت‌های آن برای تولید محتوای باکیفیت استفاده کرد تا نیاز به فیلترشکن‌ها کاهش یابد.

اقدامات وزارت ارتباطات در شرایط بحران

هاشمی از تشکیل کارگروه ویژه پایش وضعیت ارتباطات در ساعات اولیه جنگ خبر داد که به‌صورت روزانه و گاهی دو بار در روز تشکیل جلسه می‌داد. این کارگروه با هدف حفظ پایداری ارتباطات و تداوم خدمات عمومی مانند پرداخت‌های آنلاین، توزیع سوخت و اطلاع‌رسانی فعالیت کرد. او تأکید کرد که همراهی مردم و کسب‌وکارها نقش کلیدی در مدیریت این بحران داشت و از این همکاری قدردانی کرد.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، نیز تأیید کرد که هاشمی پیش از جلسه علنی، در یک جلسه غیرعلنی جزئیات بیشتری درباره اقدامات وزارت ارتباطات ارائه داده است.

چشم‌انداز آینده

وزیر ارتباطات بر ضرورت تکمیل شبکه ملی اطلاعات و حمایت از کسب‌وکارهای دیجیتال تأکید کرد و گفت: «محتوا باید در مرکز توجه شبکه ملی اطلاعات قرار گیرد. فناوری را نمی‌توان محدود کرد، بلکه باید از آن برای توانمندسازی اکوسیستم دیجیتال استفاده شود.» او همچنین از برنامه‌های وزارت ارتباطات برای تقویت امنیت سایبری و توسعه زیرساخت‌هایی مانند فیبر نوری خبر داد، که بخشی از دیپلماسی فناوری این وزارتخانه در همکاری با کشورهایی مانند صربستان و ونزوئلا را شامل می‌شود.

این گزارش نشان‌دهنده چالش‌های عمیق پیش روی اقتصاد دیجیتال ایران در شرایط بحران است. با وجود اقدامات انجام‌شده، نیاز به سیاست‌گذاری‌های دقیق‌تر برای حمایت از کسب‌وکارها و کاهش وابستگی به فیلترشکن‌ها همچنان احساس می‌شود. انتظار می‌رود تخصیص منابع ۲ همتی و تقویت زیرساخت‌های دیجیتال، بخشی از خسارات واردشده را جبران کند.