تراشه اپتیکی محقق ایرانی: انتقال هزار گیگ داده در ۷ دقیقه
در دنیای پیشرفته فناوری، سرعت انتقال دادهها و بهینهسازی مصرف انرژی همواره چالشهایی بزرگ برای محققان بوده است. اکنون، محققان مرکز اپتیک، فوتونیک و لیزرها (COPL) موفق به توسعه تراشهای انقلابی شدهاند که میتواند ۱۰۰۰ گیگابیت داده را تنها در ۷ دقیقه انتقال دهد. این فناوری نوآورانه، با استفاده از نور به جای الکتریسیته برای انتقال دادهها، تحول بزرگی در دنیای پردازش دادهها و سیستمهای هوش مصنوعی به ویژه در پروژههای سنگینی مانند چتجیپیتی ایجاد کرده است.
بهرهبرداری از قدرت نور برای انتقال دادهها
تراشه جدید، که به نازکی یک تار موی انسان است، توانسته است پایاننامههای علمی و حجم بالای دادهها را به طور چشمگیری سرعت بخشد. محققان این پروژه از قدرت نور فوتونیک برای انتقال دادهها بهجای جریان الکتریکی استفاده کردهاند، که به مراتب سرعت بیشتری دارد و در عین حال مصرف انرژی را به شدت کاهش میدهد. به این ترتیب، انتقال هزار گیگابیت در ثانیه به یک واقعیت تبدیل شده است؛ این در حالی است که سیستمهای موجود، بهطور معمول قادر به انتقال حداکثر ۵۶ گیگابیت در ثانیه هستند.
سرعتی فوقالعاده برای انتقال اطلاعات
براساس گزارشها، این تراشه انقلابی قادر است اطلاعات معادل ۱۰۰ میلیون کتاب را در کمتر از ۷ دقیقه منتقل کند، که چیزی نزدیک به زمان دم کردن یک فنجان قهوه است. این موفقیت نشاندهنده یک جهش بزرگ در فناوریهای انتقال داده است که میتواند آینده دیتا سنترهای هوش مصنوعی و بسیاری از صنایع دیگر را متحول کند.
کاهش مصرف انرژی و افزایش کارایی
از دیگر ویژگیهای برجسته این تراشه، صرفهجویی در مصرف انرژی است. به گفته علیرضا گراوند، دانشجوی دکتری دانشگاه لاوال و نویسنده اصلی مقاله، این تراشه علاوه بر انتقال داده با سرعتی بیسابقه، فقط ۴ ژول انرژی مصرف میکند که معادل انرژی مورد نیاز برای گرم کردن تنها یک میلیلیتر آب تا دمای یک درجه سانتیگراد است. این مقدار انرژی بسیار پایین، اهمیت این فناوری را دوچندان میکند.
عملکرد پیشرفته با فناوری فوتونیک
این تراشه بر اساس فناوری ماژولاتورهای ریزحلقه طراحی شده است. این دستگاههای سیلیکونی حلقهای از نور برای رمزگذاری دادهها و انتقال اطلاعات استفاده میکنند. دو ماژولاتور موجود در این سیستم، یکی شدت نور و دیگری فاز نور را تنظیم میکند، که باعث ایجاد پهنای باند وسیع و انتقال دادهها با ردپای فیزیکی کمتر میشود. این سیستم میتواند به طور مؤثرتر از سایر سیستمها اطلاعات را پردازش کند.
آیندهای روشن برای مراکز داده هوش مصنوعی
پژوهشگران بر این باورند که این فناوری میتواند به دیتا سنترهای هوش مصنوعی کمک کند تا سرعت انتقال دادهها را به طرز چشمگیری افزایش دهند و هزینههای انرژی را کاهش دهند. گراوند تأکید میکند که این فناوری بهویژه برای هوش مصنوعی و سیستمهای پردازش دادههای پیچیدهای که نیاز به حجم بالای داده دارند، راهحلهای جدیدی ارائه خواهد داد.
با پیشرفتهای فوقالعادهای که در این زمینه انجام شده، به نظر میرسد که ما در آستانه تحولی بزرگ در زمینه انتقال دادهها و مدیریت انرژی در سیستمهای هوش مصنوعی هستیم. این تراشه میتواند نقطهعطفی در تاریخ انتقال دادهها باشد و راه را برای ابداع فناوریهای سریعتر، کارآمدتر و پایدارتر در آینده باز کند.

