توسط : همزمان روز ملی مشاغل خانگی و تولید خانوادهمحور، طرح ملی «هزار میدان-هزار بازار» در قالب پروژه «هزار و یک شهر» رونمایی شد. هدف از اجرای این طرح ایجاد بازارهای فیزیکی و دیجیتال برای مشاغل خانگی، تقویت فروش و کاهش فشار ناشی از اختلال اینترنت و از دست رفتن فرصتهای فروش فصلی عنوان شده است.
به گزارش هاریکا، طرح ملی «هزار میدان-هزار بازار»، امروز دوشنبه ۲۲ اردیبهشتماه، همزمان با روز ملی مشاغل خانگی و تولید خانوادهمحور، با حضور زهرا بهروزآذر معاون امور زنان و خانواده رئیسجمهور، احمد میدری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و شماری از مسئولان دولتی و فعالان بخش خصوصی رونمایی شد.
این طرح با مشارکت نهادهای حمایتی، شهرداریها و دستگاههای اجرایی طراحی شده تا امکان عرضه مستقیم محصولات مشاغل خانگی و خرد را در سراسر کشور فراهم کند. بر اساس برنامهریزی انجامشده، قرار است در هزار نقطه کشور نمایشگاههای کوتاهمدت و یکروزه بهصورت دو هفته یکبار برگزار شود تا هم مردم به کالاهای ارزانتر دسترسی داشته باشند و هم صاحبان مشاغل خرد و خانگی بتوانند بازار فروش پایدارتری پیدا کنند.
در این نشست تأکید شد که بسیاری از بنگاههای کوچک و صاحبان مشاغل خانگی، امید اصلی خود را به نمایشگاههای پایان سال بسته بودند، اما به دلیل شرایط اخیر و محدودیتهای ناشی از جنگ و اختلالات اینترنت، بخش مهمی از این فرصت فروش را از دست دادند. به همین دلیل، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تلاش کرده است با طراحی سازوکاری کمهزینهتر، مسیر فروش این کسبوکارها را تقویت کند تا درآمد آنها دچار آسیب بیشتری نشود.
۲.۱ میلیون مجوز مشاغل خانگی صادر شده است
«سیدمالک حسینی»، معاون توسعه اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در این رویداد با ارائه آماری از وضعیت مشاغل خانگی گفت: تاکنون ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر مجوز مشاغل خانگی دریافت کردهاند و سهم این بخش از اشتغال کشور بین ۴ تا ۶ درصد برآورد میشود.
حسینی با اشاره به مشارکت پایین اقتصادی زنان گفت: «۸۱ درصد از این مجوزها به نام زنان صادر شده است؛ اما نرخ مشارکت زنان در بازار کار حدود ۱۸ درصد است و همین موضوع نشان میدهد مشاغل خانگی میتواند یکی از مهمترین فرصتها برای حل مسئله اشتغال زنان باشد.»
به گفته او، حدود ۱۰ درصد از مشاغل خانگی در حوزه کشاورزی و ۴۷ درصد در بخش صنعت فعال هستند و یکی از پرطرفدارترین حوزهها نیز نساجی و پوشاک است.
او همچنین گفت در سال ۱۴۰۴ برای این حوزه ۹ همت تسهیلات پیشبینی شده، در حالی که این رقم در سال قبل حدود ۵ همت بوده است، اما با وجود افزایش تسهیلات، اشتغال در این بخش اندکی کاهش داشته است.
بازار، مسئله اصلی مشاغل خانگی است
حسینی مهمترین چالش مشاغل خانگی را نه صرفاً تولید، بلکه فروش دانست و گفت بسیاری از این کسبوکارها با نمایشگاههای فصلی زندگی خود را میچرخاندند، اما از دیماه به بعد، به دلیل اختلال اینترنت و همچنین از دست رفتن امکان برگزاری نمایشگاهها، عملاً پیک فروش خود را از دست دادند.
به گفته او، بر همین اساس ایده نمایشگاههای یکروزه شکل گرفت؛ چراکه برگزاری نمایشگاههای بزرگ و طولانیمدت هزینهبر است.
به گفته حسینی، وزارت کار مأموریت داشته با کمک دستگاههای مختلف، از زیرساختهای موجود استفاده کند تا هزینه جانمایی و استقرار کاهش یابد. او افزود: «در ابتدا هزار نقطه در کشور شناسایی شد، اما فعلاً به ۶۵۰ نقطه رسیدهایم و این طرح ظرف ۱۰ روز آینده بهتدریج و متناسب با جغرافیای مناطق مختلف آغاز خواهد شد و بهصورت تکرارشونده هر دو هفته یکبار تا اسفند ادامه مییابد.»
رتبهبندی مشاغل خانگی و سطحبندی آموزش و فروش
معاون توسعه اشتغال وزارت کار همچنین گفت مشاغل خانگی از نظر مقیاس و درآمد بسیار متنوعاند؛ برخی واحدهایی دارند که تولیدات آنها بیش از ۱۰۰ میلیون تومان ارزش دارد و برخی دیگر تنها نیاز روزمره خانواده را پوشش میدهند. به همین دلیل، به گفته او، نمایشگاهها و دورههای آموزشی باید سطحبندی شوند و این وزارتخانه با همکاری اتحادیههای تخصصی، رتبهبندی مشاغل خانگی را بر اساس شاخصهای مختلف آغاز کرده است.
اینترنت؛ چالش جدی مشاغل خانگی
معاون وزیر کار در بخش دیگری از سخنانش به وضعیت اینترنت هم اشاره کرد و گفت: «مسئله اینترنت، مسئله روز کشور است و همه با آن درگیریم. میدانم فعالان این حوزه از شرایط موجود رضایت ندارند، چون شرایط رقابتی میخواهند.»
او افزود دولت در کنار اعتراض به اختلالها، باید به سمت تنوعسازی بازار هم حرکت کند تا حتی اگر اینترنت بینالمللی بازگشت، استفاده از ظرفیت پلتفرمهای داخلی نیز تقویت شود.
پیوند بازار فیزیکی، روایت دیجیتال و کمپین شهری
در ادامه این نشست، «سینا رحیمپور»، عضو شورای اطلاعرسانی دولت، توضیحاتی درباره پروژه «هزار و یک شهر» ارائه کرد و گفت ایده اصلی این پروژه، شکل دادن به نوعی سهجانبهگرایی میان فعالان اقتصاد دیجیتال، مشاغل خانگی و دولت است تا بتوان در شرایط فعلی، بازار این کسبوکارها را بزرگتر کرد.
به گفته او، این طرح از دل یک ایده روایی بیرون آمده است: اینکه «قصه، بازار میسازد».
به گفته رحیمپور، تجربه دورههای تاریخی، بهویژه پس از جنگها، نشان میدهد در شرایط بحرانی اقتصادی نیز کسبوکارهایی که توانستهاند روایت و داستان خود را به مردم منتقل کنند، ظرفیت بیشتری برای بقا و رشد داشتهاند.
پروژه هزار و یک شهر در چهار بخش دنبال میشود که بخش نخست آن هزار میدان-هزار بازار است؛ بخشی که به اقتصاد فیزیکی و میدانی مشاغل خانگی کمک میکند. اما به گفته رحیمپور، همه ماجرا به اینجا ختم نمیشود و در کنار بازارهای حضوری، قرار است کمپینهای مجازی برای معرفی ظرفیتهای تولیدی شهرها نیز راهاندازی شود.
او افزود: «نخستین شهری که در این طرح بهطور ویژه معرفی میشود، میناب است؛ شهری که به احترام شهدا به عنوان نخستین «یک شهر» در این پروژه انتخاب شده و قرار است ظرفیتهای تولیدی و هویتی آن از طریق کمپینهای رسانهای و پلتفرمی معرفی شود.»
به گفته عضو شورای اطلاعرسانی دولت، سه محور اصلی این پروژه شامل:
- خود پروژه هزار و یک شهر
- همکاری با پلتفرمها
- و طراحی جایزه ملی روایت مشاغل خرد با عنوان «شهرزاد» است.
او اعلام کرد این جایزه قرار است در ۱۷ مرداد هم زمان با روز خبرنگار برگزار شود.
بله: ۲۷ میلیون کاربر و ظرفیت بالا برای تحریک تقاضا
در این نشست، نمایندگان پلتفرمهای مختلف نیز به بیان ظرفیتها و پیشنهادهای خود پرداختند.
نماینده بله با اشاره به اینکه این پلتفرم روز گذشته ۲۷ میلیون کاربر داشته، گفت: «سکوها ظرفیت بالایی برای وایرالسازی، تحریک تقاضا و جلب مشارکت مردم دارند و میتوان از این توان برای حمایت از کسبوکارهای خرد استفاده کرد.»
او همچنین با اشاره به تجربه طرح کالابرگ گفت ابزارهای نوآورانه مالی میتوانند تقاضا را تقویت و بازار خرد را فعالتر کنند.
دیجیکالا: ۱۸ هزار فروشنده محلی با یک همت فروش
«مسعود طباطبایی»، مدیرعامل دیجیکالا، نیز در این نشست گفت: «دیجیکالا از سال ۱۳۹۹ تلاش کرده بخش کسبوکارهای بومی و محلی را توسعه دهد و امروز ۱۸ هزار فروشنده در این بخش فعالاند که حدود ۶۰ درصد آنها زن هستند.»
به گفته او، این بخش در سال گذشته حدود یک همت فروش ثبت کرده است.
او افزود: «امروز بیش از ۷۰۰ هزار محصول از مشاغل خانگی و بومی در دیجیکالا عرضه میشود.»
طباطبایی با تأکید بر اینکه حضور در بازار آنلاین نیازمند تولید محتوا است، گفت: «دیجیکالا در سال گذشته ۱۷۶ کارگاه آموزشی در سراسر کشور برای این فروشندگان برگزار کرده و همچنین ابزارهای هوش مصنوعی برای تولید محتوا در اختیار کسبوکارهای خانگی قرار داده است.»
او همچنین از ثبت برندی با نام «بومی» در سال ۱۴۰۳ خبر داد که بر پایه پیشخرید محصولات محلی و عرضه آنها شکل گرفته و هدف آن آمادهسازی این محصولات برای صادرات است.
باسلام: ۱۷۰ هزار کسبوکار فعال، ۱۸ میلیون محصول
«هادی نواب»، نماینده پلتفرم باسلام، نیز گفت: «این سکو اکنون میزبان ۱۷۰ هزار کسبوکار فعال است که حدود ۷۰ درصد آنها کوچک و متوسط هستند و هر ماه نیز حدود ۲ هزار کسبوکار جدید به آن اضافه میشود.»
به گفته او، در حال حاضر ۱۸ میلیون محصول فعال در باسلام وجود دارد و تعداد کاربران این پلتفرم به ۲۶ میلیون نفر رسیده است.
او تأکید کرد بازار کسبوکارهای خرد را نباید بازاری کوچک و سینوسی دید، بلکه این حوزه ظرفیت تأمینهای عمده و شکلگیری بازارهای تخصصی را نیز دارد.
نواب اعلام کرد باسلام آمادگی دارد بهعنوان هاب آنلاینشاپها عمل کند و از پروژه معرفی بازارهای بومی، مرزی و تخصصی حمایت کند.
روبیکا، یکتانت، اسنپ و تپسی: از تبلیغات تا حملونقل و کاهش کمیسیون
نماینده روبیکا با اشاره به بیش از ۶۰ میلیون کاربر فعال روزانه گفت: «بیش از ۳۵۰ هزار فروشگاه از خدمات این پلتفرم استفاده میکنند و روبیکا برای بیشتر دیده شدن کسبوکارها، بستههای حمایتی تعریف کرده است.»
نماینده یکتانت در این مراسم اعلام کرد این مجموعه بهعنوان بزرگترین پلتفرم تبلیغات دیجیتال کشور، با بیش از ۱۲۰ هزار کسبوکار و ۱۵ هزار ناشر همکاری میکند و ظرفیت ۲ میلیارد نمایش تبلیغ در روز را در اختیار دارد. او گفت این ظرفیت میتواند در خدمت بازارسازی، آموزش و توانمندسازی مشاغل خانگی قرار گیرد.
نماینده اسنپ نیز گفت از میان ۱۲ هزار فروشگاه آنلاین و خانگی فعال در این مجموعه، نزدیک به ۲ هزار فروشگاه مربوط به کسبوکارهای خانگی است و در صورت شناسایی و راستیآزمایی، امکان ارائه تسهیلاتی مانند کاهش هزینه ارسال برای آنها وجود دارد.
همچنین نماینده تپسی از اقدامات حمایتی برای کسبوکارهای خانگی در تپسیشاپ خبر داد و گفت تسهیلاتی مانند کاهش کمیسیون، تخفیف در هزینه حملونقل و تسویه سریعتر برای این فروشندگان در نظر گرفته شده است. او همچنین بر لزوم آموزش، بلوغ حرفهای در تولید محتوا، دسترسی به زیرساختهای هوش مصنوعی و حمایت از زنجیره تأمین و نقدینگی تأکید کرد.
انجمن تجارت الکترونیک: دولت نقش جدیتری ایفا کند
«نیما قاضی»، رئیس انجمن تجارت الکترونیک، نیز در این نشست گفت این انجمن با حدود ۱۰۰ عضو میتواند هاب ارتباطی میان دولت و پلتفرمها در این زمینه باشد.
او با اشاره به ظرفیتهای فینتکها گفت دولت باید جدیتر به میدان بیاید تا تسهیلات فقط به کسبوکارهای بزرگ نرسد و بخش خرد نیز از این حمایتها برخوردار شود.
پیامرسانها: پلتفرمها میتوانند کارگزار توزیع تسهیلات شوند
نماینده سروش پلاس نیز با اشاره به ثبت ۵۰ میلیون کاربر و حدود ۱۰ میلیون کاربر روزانه، گفت این پیامرسان زیرساخت لازم برای فعالیت کسبوکارهای خرد، پرداخت، تسویه و همکاری با شرکتهای حملونقل را فراهم کرده است.
او افزود پلتفرمهای دیجیتال میتوانند بهعنوان کارگزار وزارتخانه برای رساندن تسهیلات وارد عمل شوند، چراکه به دلیل سوابق فروش، امکان اعتبارسنجی واقعیتر را دارند.
بانکها: از خرید قسطی تا تبلیغات اعتباری
در بخش دیگری از نشست، مدیران بانکی نیز از آمادگی خود برای پشتیبانی مالی از این طرح خبر دادند.
«اسماعیل لـلهگانی»، مدیرعامل بانک رفاه کارگران گفت این بانک در پنج زمینه آماده همکاری است؛ از جمله تأمین مالی پلتفرمها، خرید قسطی محصولات، تسویه نقدی روزانه برای فروشندگان، ایجاد سامانه بارگذاری محصولات مشاغل خانگی و اعطای اعتبار تبلیغاتی دو ساله با نرخ ۵ درصد از طریق توافق با صداوسیما.
او گفت: در مدل طراحیشده، خریداران میتوانند اقساط خود را تا دو سال پرداخت کنند، در حالی که فروشندگان روزانه تسویه میشوند. به گفته او، امکان نصب دستگاههای پوز و استفاده از ظرفیت کارت رفاهی نیز برای مشاغل خانگی وجود دارد.
«امیرهوشنگ عصارزاده»، مدیرعامل بانک توسعه تعاون، نیز با بیان اینکه تأمین مالی مشاغل خرد همواره در دستور کار این بانک بوده است، گفت: «مشکل اصلی در سالهای گذشته انحراف تسهیلات از هدف بوده است.» او اظهار کرد اکنون با حضور پلتفرمها، امید میرود این انحراف کاهش یابد و حمایتها با اصابت دقیقتری به تولیدکنندگان واقعی برسد.
وزارت ارتباطات به دنبال ساماندهی دستفروشان آنلاین
«محمدحافظ حکمی»، معاون فناوری و نوآوری وزارت ارتباطات، هم در این نشست گفت پیوند مشاغل خانگی و اقتصاد دیجیتال امروز بسیار عمیق شده و دامنه این مشاغل دیگر به مصادیقی که در سال ۱۳۸۹ شناسایی شده بود محدود نیست.
او با اشاره به وجود ۷۰ هزار ثبتنام برای دریافت اینترنت پرو از سوی فریلنسرها گفت: امروز باید فریلنسرها، بومگردیها و طیف جدیدی از فعالان خرد اقتصاد دیجیتال را نیز در این دایره دید. حکمی افزود: «وزارت ارتباطات در راستای اجرای برنامه هفتم، خود را موظف میداند که به دیجیتالیسازی بیشتر مشاغل خانگی کمک کند.»
او از آمادگی این وزارتخانه برای همراستاسازی فوری چند موضوع با معاونت اشتغال، از جمله استفاده از ظرفیت کارگروه اقتصاد دیجیتال برای رفع موانع، ساماندهی مفهوم دستفروشان آنلاین و حمایت از دیجیتالیسازی مشاغل از طریق یک بومواره خدماتی از پست تا سکوها خبر داد.
بهروزآذر: اینترنت و شبکه ملی اطلاعات در برابر هم نیستند
«زهرا بهروزآذر»، معاون امور زنان و خانواده رئیسجمهور، در این رویداد مشاغل خانگی را یکی از بزرگترین ظرفیتهای کشور توصیف کرد و گفت: «بر اساس آمار ستاد مشاغل خانگی، حدود ۷۰ درصد متقاضیان دریافت مجوز مشاغل خانگی زنان هستند.»
او تأکید کرد: «اگر سیاستگذار ویژگیهای خاص زنان در دسترسی به بازار، منابع اولیه، زمان عملیات و فروش را درک نکند، توسعه این بخش با مشکل روبهرو خواهد شد.»
بهروزآذر همچنین یکی از مشکلات اصلی زنان در این حوزه را نبود وثیقه و دسترسی محدود به منابع مالی دانست و گفت: «دولت در حال بررسی انواع جدید وثایق است و فینتکها و صندوقهای مالی میتوانند در این زمینه نقشآفرین باشند.»
معاون رئیسجمهور در بخش دیگری از سخنانش، به باورهای نادرست درباره اینترنت اشاره کرد و گفت: «این تصور اشتباه شکل گرفته که اگر اینترنت باز شود، سکوهای داخلی آسیب میبینند. در حالیکه تجربه نشان داد برخی سکوها حتی زمانی رشد کردند که پلتفرمهای خارجی هم در دسترس بودند.» او افزود باید این باور اصلاح شود که شبکه ملی اطلاعات باید قوی باشد، اما اینترنت هم لازم است.
میدری: مشکل اصلی، کمبود پول نیست؛ ضعف ارتباطات است
در پایان این مراسم، «احمد میدری»، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، مشاغل خانگی را بخشی از پروژه بزرگ اقتصادی و اجتماعی دولت برای حفظ خانواده دانست و گفت توسعه این بخش نیازمند چهار عنصر اصلی روابط بینبخشی، فناوری مناسب، عدالت و مشارکت است.
او تأکید کرد: «عدالت در این حوزه به معنای دسترسی آسان به بازار، منابع مالی، آموزش و امکانات است و افزود مشاغل خانگی فقط با فضای مجازی توسعه پیدا نمیکنند و بدون فضای فیزیکی نیز امکان رشد پایدار ندارند. به گفته میدری، در بسیاری از کشورهای دیگر نیز کامیونیتیسنترها یا مراکز محلی چنین نقشی را ایفا میکنند.
وزیر کار همچنین گفت مشکل اصلی در کشور لزوماً کمبود منابع مالی نیست، بلکه ضعف ارتباطات و نبود پیوند مؤثر میان اجزای اکوسیستم است.
او تصریح کرد: «تا زمانی که این زنجیره کامل دیده نشود و ارتباط میان نهادها، استانداردها، بازار، پلتفرمها، نظام مالی و آموزش درست شکل نگیرد، تلاشها در مسیر توسعه پایدار قرار نخواهد گرفت.»
